Adıyaman Esnafı Krizi Değerlendirdi

 

Dünyayı kapsı kavuran, Türkiye’yi teğet geçip geçmediği tartışılan ekonomik kriz Adıyaman’ı ve Adıyaman esnafını ne kadar etkiledi, krizin sözün azaldığı bu zamanda ne gibi etkiler bıraktı, teğet mi geçti, vurup mu geçti.

 

Bütün bunları esnaflarımıza sorduk, aldığımız cevapları sizlere sunuyoruz.

 

Ayşegül Bakır’ın haberi…

 

 

Lalem Giyim Mağazası Yetkilisi ve Halkla İlişkiler Sorumlusu Ahmet Yalın: Büyük ulusal firmalar krizden en çok faydalanan kesim oldu. Nedeni ise, elindeki maddi gücü kampanya ve indirimlerle en iyi şekilde fırsata çevirdiler. Küçük yerel esnaf ise krizden daha çok olumsuz etkilendi. Elinde fırsata çevirebileceği maddi bir gücü yok üstelik vatandaş da büyük ulusal firmalara yöneldi. Ulusal büyük firmaların yerel ekonomiye hiç bir katkısı yok.

 

Giyim sektöründe LWC, Collezion gibi markalar Adıyaman'da şubelerini açıldığından beri halk daha çok onları tercih ediyor. Bu firmaların yapmış olduğu günlük cirolar direk merkezi olan şehirlere gidiyor. Yani Adıyaman'da yaşayan vatandaşın alışverişte harcadığı para direk il dışına çıkıyor. Bu durumdan memuru, çiftçisi, küçük esnaf, herkes etkileniyor. Eskiden maaş günleri yoğun geçerdi. Şimdi bu yoğunluk yok artık. Maaşlar kredi kartı borçlarına ya da çekilen kredilere gidiyor. Yerel esnaf ulusal esnafla rekabet edemeyecek konumda.

 

Bunların birçok nedeni var. Adıyaman kör bir noktadadır. İçine kapanık bir şehirdir. Belli bir nüfus ve insana sahiptir. Buna çözüm ise, başbakanın verdiği sözü tutup, Adıyaman Diyarbakır arasındaki ticareti canlandıracak Nissibi Köprüsünü biran önce yapılmasını sağlamalıdır. Seçim öncesi seçim yatırımı niteliğinde değil, halka hizmete dönük bir yatırım olmalı. Adıyaman’ı bu kör noktadan kurtarmalı.

 

Kobilere sağlanan ekonomik paketlerde, Adıyaman 3. bölgede yer alıyor. Komşularımız Gaziantep, Şanlıurfa, Malatya gibi şehirler ise 4. bölgede yer alıyor. Bu üçgen içerisinde ortada bulunan Adıyaman neden 3. bölgede? 3. bölgede olduğu için birçok imkandan yararlanamadı. Büyük şirketler yatırımlarını 4. bölgedeki illere yaptılar. Dolayısıyla zaten ekonomik canlılığı olmayan şehrimiz daha da ölü bir ekonomiye mahkum edildi. Birçok esnaf bu teşviklerden yararlanamadığı için kepenk kapattı. Bu durum bir açıdan milletvekillerimizin ilimizle yeteri kadar ilgilenemediklerini gösterir.

 

Kobilere destek amaçlı verilen Camsuyu kredisi başvuru şartlarının zor ve ağır olmasından dolayı birçok Kofi bundan yararlanamadı. Durumu iyi olmayan kobiye yönelik verilen Cansuyu Kredisinden durumu iyi olmayan kobi faydalanamazken durumu iyi olan kobi çok rahat faydalanabiliyor. Batıdaki şirketlere daha uygun koşullarda krediler sunulurken, doğu illerindeki kobilere daha ağır şartlarda krediler sunulmakta. Yetkililerin bunlara çözümler üretmesi lazım. Yerel esnafın ise, daha profesyonel bir şekilde, sağlam adımlarla kurumsallaşarak yoluna devam etmeli. Müşteri artık kalite ve fiyattan çok hizmete önem vermektedir. Esnafın bu yönde çalışması gerekir.

 

Ensar Ticaret Sahibi Kazım Çetinkaya: Adıyaman girişi çıkışı olmayan, işlek bir yol üzerinde olmayan, kör noktada bulunan bir il. Dolayısıyla yabancı giriş çıkışı yok. Ekonomik yönden hep zayıf kalıyor bu ve benzeri sebeplerden dolayı. Nemrut ve Menzile gelen yabancılar günü birlik gelip, alış-veriş yapmadan gidiyorlar. Adıyaman’ın tanıtım yönünden eksik kalması bunda etkili bir faktör. Yerli turist bile Nemrut'tan habersiz. Yapılan tanıtım etkinliklerine, festivallere kimler katılıyor?  Örneğin; Malatya valisi yatırımcı iş adamlarını illerindeki etkinliklere davet ediliyor. Adıyaman'da yapılan etkinliklere 10 tane iş adamı ya da bürokrat çağırılıyor mu? Çağırılmıyor, dolayısıyla yeteri kadar tanıtımı olmuyor Adıyaman’ın.

 

Nissibi köprüsü 50 senedir yapılacak deniyor. Yapılacaksa ne zaman yapılacak? Bunu kimse sormuyor. Yapılırsa Adıyaman kör nokta olmaktan kurtulur ve ekonomi düzelebilir.

 

Sanayi yok, standart sanayi mevcut. Ziraatte tütünün kaldırılmasıyla alternatif ürün getirilemedi hala. Tütün Adıyaman için bir getiriydi. Tarıma, ekonomiye çok büyük katkısı vardı. Çiftçi aile, kadınıyla, genciyle, yaşlısıyla çalışıyordu. Tekel zamanı çiftçinin eline iyi paralar geçiyordu ve o paralar Adıyaman ekonomisine akıyordu. Sanko eskiden 1200 işçi ile üretim yapıyordu. Üç dört yıl önce bu sayı 2 binlere ulaştı. Şimdi ise 50–60 kişi çalışıyor. Kimse "Sanko neden kapatıldı?" diye sormadı. Esnaf olarak ayın 7'sini dört gözle bekliyorduk. Şimdi o da yok.

 

Üniversitenin açılması ekonomiye bir katkısı olabilir. Yalnız üniversite yeni yeni açıldığı için çok fazla ekonomiye etkisi yok.

 

İş sahası dar olduğu için gençler boş boş geziyor. Siyasiler de bürokratlar da kendilerini kandırıyorlar. Adıyaman ekonomisi ne oldurur ne öldürür. 10–15 yıl önce çok iyiydi. Her geçen yıl çok daha kötüye gidiyor.

 

GAP projesi bir türlü tamamlanamadı. Sulu tarıma geçilmedi. Bir an önce geçilmeli. Susuz tarım ile gübre paraları bile çıkmıyor çiftçinin. Ekonomiye tarımsal bir canlılık getirilmesi düşünülüyorsa devletin destek vermesi gerekiyor. Aynı şekilde hayvancılığında devlet desteğine ihtiyacı var.

 

Malatya valisi 500 iş adamını davet etti iline. Bunların 10'u bile yatırım yapsa ilin ekonomisine büyük katkı sağlayacak. Adıyaman'da ise yerli iş adamı bile yatırımlarını batı şehirlerinde yapıyor.

 

Çözüm olarak, sanayi canlandırılmalı, köprü bir an önce yapılmalı ve devlet tarım ve hayvancılığa destek vermeli.

 

Uzay Süper Center Sahibi Engin Öncel:  Giriş çıkışı olmayan bir şehir Adıyaman. Gölbaşı’ndan yol ayrılıyor. Bu nedenle Gölbaşı ekonomisi Adıyaman ekonomisinden daha canlı. Bunun çözümü ise; Adıyaman-Diyarbakır arasındaki ulaşımı kolaylaştıran köprünün tamamlanmasıdır.

 

Sanayide iyi olmayan bir il. Ticaret olarak da devletin sunmuş olduğu teşviklerden yararlanamıyoruz. Başarılı bir ticaret gösteremiyoruz. Geriye bir tek hayvancılık ve tarım kalıyor. Bu konuda devletin daha dikkatli olması gerekir. Denetlemenin daha iyi olması, teşviklerin çarçur edilmemesi ve gerektiği gibi kullanılması gerekir.

 

Gıda sektöründe birçok sorunla karşılaşıyoruz Adıyaman esnafı olarak. Migros, Şok, Bim gibi ulusal firmalar pastanın büyük dilimini kapıyor. Bu firmaların Adıyaman ekonomisine hiçbir katkısı yok. Adıyaman’da para kazanıp, hiçbir yatırım yapmadan parayı direk merkezlerine gönderiyorlar. Kimi firmalar elemanlarını bile dışardan getiriyor. Adıyaman’da gıda sektöründe 5 trilyonluk hacmi olduğunu düşünürsek, bunun yüzde 50’si ulusal firmalara gidiyor. Geri kalanını da yerli esnaflar bölüşüyor.

 

Dar kesimli ailelerin sayısı ilimizde daha fazla. Bunlarda daha çok büyük firmaların kampanya ve indirimlerinden faydalanıyorlar. Tütünün kalkması da işsizliği arttırıyor ve dar kesimli ailelerin sayısını arttırıyor.

 

Adıyaman’da birçok esnaf var. Büyük firmalar bayiliklerinin Adıyaman’daki yerli halka değil de, dışarıdaki insanlara bayiliklerini veriyor. Örneğin; Pınar bayiliği Batman’da, Mallbora bayii ve Tekel sigaraları Şanlıurfa’da, Banvit Tavuk yine Şanlıurfa’da. Nedeni ise, girişimci insan sayımız az ve devlet de yeterli teşvik ve desteği vermiyor. Adıyaman esnafında rekabet yok, çekememezlik çok…

 

Talebimiz ise, Adıyaman’a açılacak büyük firmalara izin verilmemesidir. Eleman istihdamı konusunda sıkıntılarımız var. İş-kur bu konuda bir şeyler yapabilir.

 

AKM Yetkilisi Suzan Şan: Kitap ve kırtasiye alanında çok büyük sıkıntılarımız yok Adıyaman’da. NT gibi bizim sektörümüzle ilgili büyük firmaların açılması bizi çok fazla etkilemiyor. Müşteri istediği kitabı çok rahat bir şekilde bulabiliyor. Sadece kitap fiyatlarındaki pahalılık sıkıntı yaratıyor. Adıyaman küçük bir il olduğu için genel bir fiyat politikası yok. Bu da bir takım sıkıntılar doğurabiliyor. Adıyaman halkının bütçesi ortadadır. Daha çok üniversite çalışanları ve öğrencileri müşterimiz. Yine de Adıyaman halkı da kitap konusunda, kitap alış-verişinde daha istekli, bu alanda hareketlilik var.

 

Eczacılar Odası Genel Sekreteri ve Sağlık Eczanesi Sahibi Yaşar Koca: Ekonomik krizden birçok sektör etkilendi. Birçok esnaf kepenklerini kapatmak zorunda kaldı. Adıyaman’da iş olanağı dar ve yetersiz.  Adıyaman’da ticaret odasına başvuranların sayısı fazla olduğu için Adıyaman’da kriz yaşanmıyor olarak algılanıyor. Oysa birçok esnaf açıldıktan sonra kapatmak zorunda kaldı işyerlerini. Organize sanayinin durumu da ortada.

 

Eczacılık sektöründe, uygulamalardan sıkıntı yaşıyoruz. Karlılık oranındaki düşüş, durumu iyi olmayan eczanelerin ekonomik hayatlarının devamında zorlanmalarına neden oldu. Uygulamalarla ilgili yapmış olduğumuz eylemlerimiz,  Başbakana ve diğer yetkililere farklı yansıtıldı, yanlış algılandı.

 

Gidişat hiç de iyiye gitmiyor. SGK harcamaları bizde sıkıntı yaratıyor. Vatandaş para vermeden ilaç alamaz konuma geldi. Aradaki farkı ödemek zorunda kaldı

 

Türkiye Eczacılar Birliği ve bankalar eczacılara krediler veriyor. Birçok eczacı kredilere başvuruyor. Bu da gidişatın bizim açımızdan hiç iyi gitmediği gösteriyor. Eczacılar ilaç almakta zorlanıyor.

 

Sahte ilaçları kontrol altına almak için mayıs ayı içerisinde ilaç takip sistemine geçilecek. Her ilaç kodlanacak ve bu sistemi daha da pratikleştirecek. Bilgiler kayıt altına alınacak bu da korsan satışları engelleyecek. Bu uygulama Mayıs 16’da başlayacak ve 1 Haziran itibariyle tüm eczanelerdeki ilaçlar kodlanacak. Bu sistem için gerekli araçları almak da bizim için bir külfet. Bu konuda devletin desteğini bekliyoruz.

 

Katkı payları ise bizi devlet için tahsildar konumuna soktu. Devlet katkı payını peşin alırken biz özellikle durumu iyi olmayan vatandaştan borçla alıyoruz, kiminden alamıyoruz. Bu durumda bizim için büyük sıkıntı.

 

Çözüm olarak, Eczane karlılık oranları arttırılmalı, muayene ücretleri üzerimizden alınmalı, ilaç takip sistemi doğru ve hızlı uygulanmalıdır. Adıyaman kör bir noktada. İlimiz bu durumdan kurtarılmalı. Adıyaman’da özel hastane yok. Bu konuda devlet teşviklerini arttırmalı. Üniversite hastanesinin açılması eczane sektörünü biraz rahatlatabilir. Teşvik uygulamalarında Adıyaman batı illeriyle aynı uygulamaya tabi tutuluyor. Bu durum düzeltilmeli. Üretim arttırılmalı. Ülke kaynakları doğru kullanılmalı. Besleyecek hayvan bulamıyoruz. Et fiyatları sürekli artıyor.

 

Adıyaman’ın bu sorunları, Adıyaman milletvekilleri ve bürokratlar yeteri kadar Ankara’ya durumu bildirmiyorlar. Yetkililerin bu konularda daha dikkatli olması gerekir. 

 

Kasaplar ve Besiciler Derneği Başkanı: Nuri Anaç: Adıyaman’da derneğe bağlı 500 esnaf vardı. Krizden sonra bu sayı 300’e indi. Bu yıl ise işler çok daha kötü. Geçen yıl 1 kg et 10 lira iken, şimdi 25 lira. Besici kalmadı. Geçen yıl 10 bin besi varken, bu yıl 2 bin 5 yüze indi. 2002 yılından beri sığır kesimi gitgide düşüyor. Kasaplar aldıkları ürünleri satamıyorlar. Adıyaman’da mezat yok, besi alanı yok, dolayısıyla et üretimi yok. Belediye besi alanı verecekti, şu an için hiçbir gelişme yok konuyla ilgili.

 

Belediyelerin de uygulamaları kasapları bıktırdı. Talebimiz belediyeler esnafı incitmesin. Eti parçalamadan satmamızı istiyorlar. Bu da etin fiyatının pahalı olmasından kaynaklı yapamıyoruz. Hükümet ithal canlı ve cansız sığır getirirse kasapların işleri düzelir. 

 

Adıyaman ekonomisi “0” İşsizlikten dolayı insanlar alış-veriş yapamıyor. Memlekette iş yok, iş alanı sınırlı. İşsizlikte Adıyaman Türkiye sıralamasında üçüncü sıradadır

 

Çözüm ise, esnafa uygun koşullarda kredi, sanayicilere, girişicilere, besicilere, çiftçiye uygun koşullarda krediler verilip teşvik edilirse düzelebilir. Bu gün İl Tarım Müdürlüğü, 50 sığır için 150 dönüm sulu tarla şartı koşuyor. Zaten 150 dönüm sulu tarlası olan çiftçi neden buna ihtiyaç duysun ki? Asıl ihtiyacı olana bu olanak uygun koşullarda verilmeli.

 

Adıyaman’da yol sıkıntısı da ekonomik hayatı olumsuz etkilemektedir. Adıyaman şuan bir ada konumundadır. Diğer şehirlerle arasında yol sıkıntısı var. Dolayısıyla bu şehirlerle ticari ilişkilerde zayıf kalıyor.

 

Kahveciler Odası Başkanı Sinan Turan: Maliyenin, Sağlık Bakanlığının, SGK’nın uygulamaları bizi bezdirmeye başladı. Kahveci esnafı sıkıntılı günler yaşıyor. Esnafın durumu iyi olmadığı için bankalar da kredi vermiyor. Esnaf borç batağında. Örneğin, iki yıl önce elektrik faturasına 80 lira verilirken şimdi 2 yüz lira veriliyor. Maliyeye olan borcumuzu ödeyemiyoruz. SGK ise, esnafın 12 ay SGK primlerini ödeyemediği takdirde icra yoluna gidiyor. En büyük sorunlardan biri ise sigara yasağı. Kapalı kahvelerin kiraları uygunken, bahçeli kahvelerin kiraları yüksek. Kirası yüksek olan bahçeli kahvelerin sahipleri ise kiralarını ödemeyecek konumdalar. Ailelerimizin ihtiyaçlarını dahi karşılayamayacak konumdayız. Çözüm olarak, Kahve içerisinde sigara içilen ve içilmeyen bölümlerin oluşturulmasına izin verilebilir ya da sigara içilen ve içilmeyen kahveler olarak kahveler gruplandırılabilinir. Biz ülkemizi seven insanlarız ama ülkemizin bizden almış olduğu vergiler, uygulamalar bizim kadar sevgi göstermediğinin işareti.

 

Adıyaman ekonomisinin durumu pek iç açıcı değil. Bu gidişle Adıyaman esnafının yüzde 80’i kapatır. Hükümet esnafa destek vermeli. Durumu iyi olan kobiler, teşviklerden yararlanırken, asıl ihtiyacı olan kobiler koşullarından dolayı teşviklerden yararlanamıyor. Bu konuda düzeltmeler yapılmalı. Adıyaman’ın şehir olarak da pek bir cazibesi yok. En büyük değerlerimizden biri olan Nemrut’a bile turistler günübirlik gelip, bir su almadan gidiyorlar. Adıyaman’da büyük oteller olmadığı için çevre illerdeki otellerde konaklıyorlar. Adıyaman kör bir kuyu gibi, hareketsiz bir il. Adıyaman’da kalifiyeli eleman sıkıntısı var.

 

Mesleki amaçla açılan kurslar sertifika vermek amacını aşamıyor. Uzmanlarla kalifiyeli eleman yetiştirmeli bu kurslar. Tütünün bitmesi Adıyaman’ı daha çok geriye götürdü. Köylü tütünün bitmesiyle para kazanamıyor. Dolayısıyla bu esnafa da yansıyor. Adıyaman halkı yazın büyük bir kısmını mevsimlik işçi olarak başka illerde geçiriyor. Çiftçi için alternatif ürün şart. Arpa, buğday gibi ürünler para kazandırmıyor çiftçiye.

 

Günaylar Kuyumculuğun Sahibi Hakan Günay:  Ekonomiden en çok etkilenen sektör kuyumculuk sektörüdür. Yaşanan ekonomik kriz en çok kuyumculuk sektörünü de olumsuz etkiledi. Adıyaman kuyumcuları en zor günlerini yaşıyor. 2009 yılında yüzde 50 küçülme oldu sektörümüzde. Altın fiyatlarının düşmesi, alım gücünün düşmesi sektörü geriye götürdü. Ancak 2010 ve sonrasında düzelmesini bekliyoruz.

 

Krizden en çok etkilenen kuyumculuk sektörü dedik. İnsanlar öncelikle temel ihtiyaçlarını karşılıyorlar. Daha sonra altın gibi ürünlere yöneliyorlar. Daha çok düğün sezonunda altına rağbet artıyor. Vatandaş elindeki parasını bekletiyor, nedeni ise güvensizlik ve altın fiyatlarının yüksek olması.

 

Daha önce yüz civarında kuyumcu vardı. Şimdi de çok fazla düşüş yaşamadı bu sayı. Yalnız Adıyaman ekonomisi için bu sayı oldukça yüksek. Adıyaman ekonomisi bunu kaldıramıyor.

 

Çözüm olarak da, Adıyaman’ın gelir seviyesinin artması gerekir. Adıyaman tarıma dayalı bir il. Devletin çiftçileri desteklemesi gerekir. Üretim arttırılmalı. Organize sanayideki birçok firma kapatıldı. Sanayi geliştirilmeli. Tren yolunun Adıyaman’dan geçmesi fikri yetkililerin gündemindeydi.

 

 

Bu konu biran önce çözülmeli. Yapılması düşünülen köprü ise ekonomiyi çok fazla etkileyeceğini düşünmüyorum. Belki de Adıyaman’da suç oranını yükseltecektir bu köprü. Koçali ve Gömükan barajının yapılması Adıyaman ekonomisinin hareketlendirir. GAP tamamlanarak, tarım geliştirilmeli. Adıyaman Üniversitesinin Araştırma Hastanesinin açılması olumlu yansıyacaktır.

 

Tütün Adıyaman için önemliydi. Tütünün kaldırılmasından sonra alternatif bir ürün bulunamadı hala. Bir an önce alternatif ürün geliştirilmeli.

 

www.gazeteadiyaman.com

 

ETİKETLER :