Yeni düzenlemelerle birlikte emeklilerin ortaya çıkan hakları ve farklı düzenlemeleri sosyal Güvenlik uzmanı Sadeetin Orhan kaleme aldı...

Hazırlayan:  Sosyal Güvenlik Uzmanı Sadettin ORHAN



ONLARA SAHiP ÇIKALIM

Ülkemizde hali hazırda 9 milyona yakın emekli mevcut. Bu sayıya dul ve yetim aylığı alanlar da dahil. Fakat biz tamamını emekli olarak ifade edeceğiz. Haftada üç gün çalışma hayatı ve sosyal güvenliğe dair konuları ele aldığımız köşemize, emekli okurlarımızdan da çok sayıda soru geliyor.

Özellikle sosyal güvenlik reformunun yürürlüğe girmesiyle beraber emekli aylıklarının seyri, aylıklar arasındaki dengesizlikler, genel sağlık sigortası ve daha pek çok konuda soru alıyoruz. Daha önce farklı kesimlerin sosyal güvenlik reformundan nasıl etkilendiklerine dair yazı dizileri kaleme aldık.

Ancak emekliler için özel bir dizi gerektiği halde bir türlü fırsat bulamadık. İşte emeklilerin sosyal güvenlik reformu sonrası durumlarına ve daha pek çok konuya bu yazı dizimizle değineceğiz. Aynı zamanda, dizimizin yayınlandığı süre zarfında emekli okurlarımızdan gelen sorulara da cevap vereceğiz...

HANGi KURUMDAN EMEKLi OLMAK DAHA AVANTAJLI

Memur, işçi ve esnaf emeklileri arasındaki fark, 1 Ekim 2008 sonrası çalışmaya başlayanlar için giderilmiş olacak. Ancak yeni sistem işçi ve esnafı memurun seviyesine çıkarmak değil, herkesi SSK'da eşitlemek prensibine dayanıyor...

Cumhuriyet tarihimiz boyunca farklı toplum kesimleri için farklı zamanlarda emeklilik sandıkları ihdas edildi. Memurlar için Emekli Sandığı, işçiler için SSK ve son olarak da bağımsız çalışanlar için Bağ-Kur hizmet vermeye başladı. Kuruluş ve işleyiş prensipleri farklı olan bu kurumların, üyelerine verdikleri hizmet standartları da oldukça farklı oldu. Bu farklılıkların başında şüphesiz emekli aylıkları geliyor.

Aylıklarda uçurum

Emekli aylıkları ve daha pek çok konuda emekliler arası farklılıkları gidermek üzere hayata geçirilen sosyal güvenlik reformuna rağmen, rakamlar arasındaki dengesizlik kolay kolay giderileceğe benzemiyor. Aşağıdaki tabloda, 2009 yılı Ocak ayı itibariyle memur, SSK ve Bağ- Kur emeklileri arasındaki maaş farklılıkları görülüyor. Buna göre emekli aylığı bakımından en iyi durumda olanlar memur emeklileri.

Onları SSK takip ederken, en gariban emekli sınıfını Bağ-Kur'lular oluşturuyor. Tabloda özellikle "En Yüksek Aylık" sütununa bakarsanız, memur emeklisinin aylığının SSK ve Bağ-Kur'un toplamından fazla olduğunu görürsünüz. Buradaki uçurum, bazı memuriyet kadrolarında alınan makam, temsil ve görev tazminatlarının emekli olduktan sonra da aynen ödenmeye devam edilmesinden kaynaklanıyor. 1 Ekim 2008 tarihinden sonra memuriyete girenlerin bu şansı olmasa da, eski memurlar için bu avantaj hala devam ediyor.

Tablo düzelecek

Tabloda gördüğümüz çarpıklık, 1 Ekim 2008 sonrası çalışmaya başlayanlar için giderilmiş olacak ancak yeni sistem işçi ve esnafı memurun seviyesine çıkarmak değil, herkesi SSK'da eşitlemek prensibine dayanıyor. Bununla beraber 1 Ekim 2008 tarihinden önce çalışmaya başlamış olan işçi, esnaf ve memur arasındaki uçurum bundan sonra da artarak devam edecek. Zira şuanki memur emeklilerine ödenen aylıklar ile reform öncesi memur olanlara bağlanacak emekli aylıkları memur maaş katsayısına göre artırılıyor. .