Verem, Halen Ciddi Bir Hastalık

 

Adıyaman İl Sağlık Müdürü Dr. Mehmet Emin Taş, 1-7 Ocak Verem Eğitimi Ve Propaganda Haftası nedeniyle yayınladığı mesajda, veremin halen ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğuna dikkat çekti.

 

Taş, Veremle ilgili merak edilenlere cevap verdi.

 

Taş, “Verem hastalığı, hem dünya hem de ülkemiz için ciddi bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Dünya Sağlık Örgütü 2006 Raporundaki verilere göre dünyada her yıl yaklaşık 9 milyon yeni verem hastasının ortaya çaktığı ve 1,7 milyon hastanın verem sebebiyle öldüğü bilinmektedir. Dünyada bir tek etkene bağlı, tedavisinin olmasına rağmen en çok ölüme yol açan hastalıktır.

 

Dünya nüfusunun 1/3 ‘ü verem mikrobu ile enfektedir ve bu insanların % 10 ‘u yaşamlarının bir döneminde vereme yakalanacaklardır. Ülkemizde 2010 yılı içinde belirlenen yeni verem hastası sayısı 15.183'tür.İlimizde 2010 yılı kayıtlı yeni hasta sayısı 92, 2011 yılı ilk 11 aylık döneminde ise bu sayı 87 olarak gerçekleşmiştir. Bu hastaların tamamına Doğrudan Gözetimli tedavi uygulanmaktadır. Önemli bir halk sağlığı sorunu olan ve toplum yaşamını önemli ölçüde etkileyen özelliğinden dolayı verem hastalığı tedavisi büyük önem arz etmektedir. Son yıllarda ülkemizde veremin kontrolü ile ilgili faaliyetlerin başarıyla yürütülmesi neticesinde, verem hastalarının erken dönemde teşhisi, tedavisi ve  kayıt çalışmalarında büyük bir mesafe alınmıştır. Bununla birlikte hastalığın doğası gereği verem mücadelesinin aksatılmadan sürdürülmesi gerekmektedir.”

 

Veremle ilgili merak edilenlere de cevap veren İl Sağlık Müdürü Dr. Mehmet Emin Taş, şunları söyledi.

 

Tüberküloz nasıl bulaşır?

 

Tüberküloz hastalığı, Mycobacterium tuberculosis adlı mikrop ile oluşan bulaşıcı bir hastalıktır. Tüberküloz hastalığı, solunum yoluyla bulaşır. Hasta kişilerin öksürmesi, hapşırması, konuşması ile solunum yolu salgıları damlacık şeklinde havaya atılır. İçinde tüberküloz mikrobunun da bulunduğu bu damlacıkların solunması ile sağlıklı bireyler infekte olur. İnfekte olan her kişide mutlaka hastalık gelişmez. Alınan basiller kişiyi hastalandırmaksızın vücutta saklı kalır ve vücut direncinin düştüğü bir anda hastalık oluşturur. Hastalık gelişme riskinin en yüksek olduğu dönem ilk iki yıldır. İlk iki yılda %5 sonrasında %5 olmak üzere, yaşam boyu hastalık gelişme riski %10’dur. Bulaşma açısından en riskli kişiler hastayla uzun süre aynı ortamda bulunan aile bireyleri ve yakın çalışma arkadaşlarıdır. Kaşık, çatal, bardak gibi yemek gereçleri, giysiler, çarşaflar gibi eşyalarla bulaşma olmaz.

 

Tüberküloz hastalığı gelişimi için risk faktörleri nelerdir?

 

Vücut direncinin düşük olduğu kişilerde hastalık gelişme riski yüksektir. Bunlar

 

•                Beş yaş altındaki çocuklar ve bebekler

•                Yaşlılar

•                Vücut direncini düşüren ek hastalığı (şeker hastalığı, kronik böbrek hastalığı, kanser, AİDS) olanlar

•                Organ nakli yapılan hastalar

•                İlaç ve alkol bağımlılığı olanlar

•                Bağışıklık sistemini baskılayan (kortizon gibi) tedaviler kullanan hastalar.

 

 

Tüberküloz hastalığının belirtileri nelerdir?

 

Tüberküloz hastalığının belirtileri, genel yakınmalar ve akciğere özgü yakınmalar olmak üzere iki grupta toplanabilir. Genel yakınmalar, özellikle akşama doğru yükselen ateş, gece terlemesi, kilo kaybı, iştahsızlık ve halsizliktir. Akciğere özgü yakınmalar ise iki haftadan uzun süren öksürük, balgam çıkarma, değişken miktarlarda kan tükürme, göğüste ağrı ve nefes darlığıdır. Yakınmalar genellikle hafif başlar, yavaş ilerler. Hastalar bu yakınmaları başka nedenlere bağlayabilir ve doktora geç gidebilir. Bu durum hastalığın daha çok yayılmasına ve tutulan organın daha fazla tahrip olmasına neden olur. Bu arada hasta çevresine mikrop saçar ve daha çok kişinin enfekte olmasına neden olur. Bu nedenle özellikle iki haftadan uzun süren öksürük ve diğer yakınmaları olan kişilerin en kısa zamanda sağlık merkezine başvurmaları çok önemlidir.

 

Tüberküloz tanısı nasıl konur?

 

Tüberküloz tanısı, balgamda tüberküloz basilinin gösterilmesi ile konur. Tüberküloz hastalığının tanısı, tedavisi ve takibi ülkemizde yaygın olarak bulunan Verem Savaş Dispanserlerinde ücretsiz olarak yapılmaktadır.

 

Tüberküloz hastalığı nasıl tedavi edilir? Doğrudan gözetimli tedavi (DGT) nedir?

 

Tüberküloz basiline karşı etkili olan güçlü ilaçların bulunmasından önce, tedavinin temelini iyi beslenme, istirahat ve uzun süreli sanatoryum tedavisi oluştururdu. Günümüzde tüberküloz basilini öldüren çok güçlü ilaçlar vardır. Mikropları etkili bir şekilde öldürmek ve ilaçlara direnç gelişimini önlemek için tedavide 4 çeşit ilaç birlikte kullanılmaktadır. Tedavi süresi altı aydır. Tedavinin ilk iki ayından sonra ilaç sayısı azaltılmaktadır. Bazı özel durumlarda tedavi süresi uzatılabilmektedir. Tedavinin her gün düzenli bir şekilde alınması çok önemlidir. Düzenli tedavi hem hastanın iyileşmesini sağlar, hem de bulaşıcılığı hızla önleyerek toplum sağlığını korur.

 

Doğrudan gözetimli tedavi (DGT), hastalara her doz ilacın, bir görevli tarafından içirilmesidir. DGT’ye gerek duyulmasının temel nedeni, hastaların bir kısmının en 6 ay sürecek bir tedaviyi düzenli sürdürememesidir. Hangi hastanın tedavisini düzenli kullanıp kullanamayacağı öngörülemeyeceğinden tüm tüberküloz hastalarına DGT yapılması gereklidir. Ülkemizde birçok ilde DGT başlamıştır. Bu illerde hastaların ilaçları evlerine en yakın sağlık kuruluşu tarafından gözetim altında içirilmektedir.

 

Tüberküloz hastalığı iyileşir mi?

 

Tüberküloz kesinlikle iyileşebilen bir hastalıktır. İlaçlarını önerilen şekilde aksatmadan, yeterli süre içen hastaların hemen hepsi başarıyla tedavi edilir.

 

Tüberküloz hastalığı kimlerde iyileşmez?

 

İlaçlarını düzenli kullanmayan hastalarda iyileşmez. İlaca dirençli tüberküloz hastaları bilinen temel ilaçlarla iyileşmez.

 

Tüberküloz hastası hastanede yatarak mı tedavi edilmelidir?

 

Her hastanın mutlaka yatırılması gerekmez. Bilimsel olarak, hastanede veya ayaktan tedavi edilen hastalar arasında, hastalık iyileşmesi ve bulaştırıcılık açısından fark olmadığı görülmüştür. Ancak genel durumu bozuk, yaygın hastalığı olan, aşırı kan tükürmesi olan, ek medikal problemi olan, ilaç yan etkisi çıkan ve tedaviye uyumsuz olan hastaların hastaneye yatırılarak tedavi edilmesi gerekir.

 

Bulaştırıcılık ne kadar sürer?

 

İlaç tedavisine başlandıktan sonra bulaştırıcılık hızla kaybolur. Eğer kullanılan ilaçlar etkili ise tedaviden 2-3 hafta sonra bulaştırıcılık büyük oranda yok olur.

 

Tüberküloz hastasının yakın çevresindekiler ne yapmalıdır?

 

Verem Savaş Dispanserine kontrole gitmelidir. Dispanserde yapılan kontrol sonrasında gerek görülen kişiler koruyucu tedavi almalıdır. Koruyucu tedavi de Verem Savaş Dispanserleri tarafından ücretsiz olarak verilmektedir.

 

Tüberküloz tedavisinin yan etkileri var mıdır? Yan etki çıkması halinde ne yapılmalıdır?

 

Tedavi sırasında yan etkiler ortaya çıkabilir. En sık görülen yan etkiler, cilt döküntüsü, kaşıntı, iştahsızlık, bulantı, kusma, karın ağrısı ve görme bozukluğudur. Bu durumların ortaya çıkması halinde ilaçları derhal kesmeli ve doktorunuza başvurmalısınız. Tedavinin temel ilaçlarından biri olan rifampisin, idrar, göz yaşı ve büyük abdesti turuncuya boyayabilir. Endişelenecek bir durum değildir.

 

Doğum kontrol haplarının tüberküloz ilaçları ile etkileşimi var mıdır?

 

Evet. Rifampisin adlı ilaç doğum kontrol haplarının etkinliğini azaltır. Bu nedenle ya farklı bir yöntemle korunmalı ya da doktorunuza danışarak östrojen içeriği yüksek olan doğum kontrol haplarından kullanmalısınız.

 

Tüberküloz  tedavisi   ile   birlikte  vitamin kullanmak gerekir mi?

 

Elli yaş üstü kişilerde, şeker hastalığı olanlarda, alkolizm öyküsü olanlarda, hamilelerde tüberküloz ilaçları ile birlikte B6 vitamini alınması gerekir.

 

Tüberküloz tedavisi başarısında beslenmenin  önemi nedir?

 

Sağlıklı kişiler için gereken düzenli ve yeterli beslenme tüberküloz hastaları için de geçerlidir. Tedavi başarısında temel olan ilaç tedavisidir.

 

Verem aşısı (BCG) tüberküloz hastalığından korur mu?

 

Verem aşısı çocuk yaş grubuna uygulanan bir aşıdır. Çocuklarda akciğer tüberkülozundan değil, tüberkülozun ciddi formları olan kanla yayılan (milier) ve beyin zarını tutan (menenjit) tüberkülozu önler. Erişkinlerde hastalık için koruyucu değildir.

 

www.gazeteadiyaman.com

 

 

ETİKETLER : Adıyaman Sağlık Müdürü Mehmet Emin Taş Verem hasta